Reddi miras, mirasçının kendisine kalan mirası kabul etmeyerek mirasçılık sıfatından vazgeçmesidir. Bu yol, özellikle mirasbırakanın borçlarının mal varlığından fazla olduğu durumlarda mirasçıyı borçlardan korumak için kullanılır. Türk Medeni Kanunu’nun 605 ila 618. maddeleri, reddin şartlarını ve sonuçlarını düzenler.
Reddi Miras İçin Süre Ne Kadardır?
Türk Medeni Kanunu’nun 606. maddesine göre, mirası reddetme süresi üç aydır. Yasal mirasçılar için bu süre, mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren işlemeye başlar. Vasiyetname ile atanan mirasçılar için ise süre, mirasbırakanın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihten itibaren hesaplanır. Üç aylık süre içinde ret beyanında bulunulmazsa, miras kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır.
Bu süre hak düşürücü niteliktedir; süre geçtikten sonra ret hakkı kural olarak kullanılamaz. Ancak önemli sebeplerin varlığı hâlinde sulh hukuk mahkemesi süreyi uzatabilir ya da yeni bir süre verebilir (m.615).
Mirasçı ölümü aylar sonra öğrenmişse süre, öğrenme tarihinden itibaren işler. Bu nedenle öğrenme tarihinin somut delillerle ortaya konması, sürenin hesabında belirleyici olur.
Süre Konusunda Sık Yapılan Hatalar
Reddi miras sürecinde tekrarlanan bazı yanlış anlamalar hak kaybına yol açabilir:
- Üç aylık sürenin, mirasbırakanın ölüm tarihinden değil öğrenme tarihinden başladığının gözden kaçırılması.
- Uzak akraba ya da yurt dışında yaşayan mirasçıların, ölümü geç öğrendiklerinde sürenin kendileri için de aynı tarihte başladığını sanmaları; oysa her mirasçı için süre kendi öğrenme tarihine göre işler.
- Sürenin uzatılmasının otomatik bir hak olduğunun düşünülmesi; oysa uzatma, mahkemenin somut olayı değerlendirmesine bağlı istisnai bir yoldur.
Ret Süreci Adım Adım Nasıl İşler?
1. Ölümün Öğrenilmesi ve Sürenin Başlaması
Üç aylık süre, mirasçının mirasbırakanın ölümünü öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
2. Tereke Malvarlığına Dokunulmaması
Ret hakkının korunması için, ret beyanında bulunulana kadar tereke malvarlığına el atılmamalıdır.
3. Yetkili Mahkemenin Tespiti
Ret beyanı, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine yapılır.
4. Ret Beyanının Yapılması
Mirasçı, bizzat ya da vekili aracılığıyla, koşulsuz ve kayıtsız bir ret beyanında bulunur; mahkeme bu beyanı tutanakla kayıt altına alır.
5. Kayda Geçirme
Mahkeme ret beyanını tutanakla tespit eder ve özel kütüğüne kaydeder.
Ret Nasıl Yapılır?
Miras reddi, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine sözlü ya da yazılı beyanda bulunulmasıyla gerçekleştirilir. Kanunun 609. maddesine göre bu beyan koşulsuz ve kayıtsız olmalıdır; mirasçı mirası kısmen reddedemez ya da şarta bağlayamaz.
Beyan mirasçı tarafından bizzat yapılabileceği gibi, mirasın reddi için özel yetki içeren vekâletnameyle bir avukat aracılığıyla da yapılabilir.
Örnek Bir Reddi Miras Süreci
Bir kişi, uzun süredir görüşmediği babasının vefat ettiğini, babasının vefatından iki ay sonra bir akrabası aracılığıyla öğrenmişti. Araştırdığında babasının geride önemli miktarda kredi kartı ve banka borcu bıraktığını fark etmiş, herhangi bir tereke malına dokunmadan öğrenme tarihinden itibaren üç ay içinde babasının son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine koşulsuz ret beyanında bulunmuştu. Mahkeme beyanı tutanağa geçirip kütüğe kaydetmişti. Bu örnek, sürenin ölüm tarihinden değil öğrenme tarihinden işlediğini ve ret öncesinde tereke malına dokunulmamasının önemini gösterir.
Hükmen Ret Nedir?
Kanunun 605/2. maddesi, mirasbırakanın ölümü tarihinde terekesinin borca batık olduğunun açıkça belli olması ya da resmen tespit edilmiş olması hâlinde, mirasın kendiliğinden reddedilmiş sayılacağını düzenler. Bu duruma hükmen ret denir ve üç aylık süreye bağlı değildir. Terekenin borca batık olduğu, mirasçının açacağı tespit davasıyla ya da alacaklının açtığı davada savunma olarak ileri sürülür.
Hükmen ret, mirasçının ayrıca bir ret beyanında bulunmasını gerektirmez; ancak uygulamada terekenin gerçekten borca batık olduğunun ispatı güçlük çıkarabilir. Bu nedenle mirasçılar, hükmen ret koşullarının oluştuğunu düşünse bile, ihtiyaten üç aylık süre içinde ayrıca açık ret beyanında bulunmayı tercih edebilir; bu, ileride doğabilecek ispat güçlüklerine karşı ek bir güvence sağlar.
Terekeye El Atmanın Sonucu
Kanunun 610. maddesine göre, mirasçı terekeye ait bir malı satar, kullanır ya da tereke işlerine karışırsa, mirası reddetme hakkını kaybeder. Bu kural, mirasçının hem mirası kabul edip hem de sorumluluktan kaçınmasını önlemek amacı taşır. Bu nedenle mirasın reddi düşünülüyorsa, tereke malvarlığına dokunmadan önce ret süreci başlatılmalıdır. Terekenin olağan yönetimi ve korunması için gerekli işlemler bu kapsamda sayılmaz.
Terekeye el atma sayılan işlemler geniş yorumlanabilir; örneğin mirasbırakana ait bir aracın kullanılması, kiraya verilmesi ya da bir hesaptan para çekilmesi bu kapsamda değerlendirilebilir.
Mirasçılık Belgesi Nasıl Alınır?
Mirasçılık belgesi, kimlerin mirasçı olduğunu gösteren resmî belgedir ve noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Bu belge, hem mirasın kabulü hem de reddi süreçlerinde mirasçıların kim olduğunun tespiti açısından önem taşır. Mirasçılık belgesi, tapuda intikal işlemleri, banka hesaplarına erişim gibi birçok işlemde talep edilir.
Noter belgeyi nüfus kayıtlarına göre düzenler; yabancılık unsuru bulunan ya da mirasçıların nüfus kayıtlarından belirlenemediği durumlarda belge sulh hukuk mahkemesinden alınır.
Mirasçılık belgesi almak, mirası reddetmek isteyen bir mirasçı için zorunlu bir ön adım değildir; ret beyanı doğrudan sulh hukuk mahkemesine yapılabilir. Ancak reddin ardından diğer mirasçıların kim olduğunun ve reddedilen payın kime geçtiğinin netleştirilmesi için mirasçılık belgesinin sonradan alınması genellikle gerekli olur.
Reddin Sonuçları Nelerdir?
Yasal mirasçılardan birinin reddettiği pay, reddeden mirasbırakandan önce ölmüş gibi hak sahiplerine geçer (m.611); örneğin reddeden çocuğun kendi altsoyu varsa pay onlara geçer. Payın geçtiği kişilerin de kendi ret hakkı vardır; bu nedenle ret kararı aile içindeki diğer mirasçıları da doğrudan etkiler.
En yakın yasal mirasçıların hepsi mirası reddederse miras, sulh hukuk mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Tasfiye sonunda artan değer, mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir (m.612).
Sıkça Sorulan Sorular
Reddi miras süresi ne zaman başlar?
Yasal mirasçılar için mirasbırakanın ölümünü öğrenme tarihinden, vasiyetle atanan mirasçılar için bildirim tarihinden itibaren üç aydır.
Süre kaçırılırsa ne olur?
Süre geçtikten sonra ret hakkı kural olarak kullanılamaz; miras kabul edilmiş sayılır. Önemli sebeplerle sürenin uzatılması mahkemeden talep edilebilir.
Ret nereye yapılır?
Mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine sözlü ya da yazılı beyanla yapılır.
Hükmen ret süreye bağlı mıdır?
Hayır. Terekenin borca batık olduğu açıkça belli ya da resmen tespit edilmişse, hükmen ret üç aylık süreye tabi değildir.
Terekeden bir şey kullanırsam reddedebilir miyim?
Hayır. Terekeye el atan mirasçı, mirası reddetme hakkını kaybeder.
Reddi miras noterden yapılabilir mi?
Hayır. Ret beyanı sulh hukuk mahkemesine yapılır; noterde yapılan ret beyanı kanundaki şekle uygun değildir.
Küçük ya da kısıtlı mirasçı adına miras reddedilebilir mi?
Evet, ancak bu durumda yasal temsilcinin ret beyanında bulunması ve gerekli hâllerde vesayet makamının izninin alınması gerekir.
Reddi miras sürecinizin değerlendirilmesi için Adana miras avukatı sayfamıza göz atabilir, sorularınız için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Saklı pay ihlali durumunda tenkis davası yazımızı, miras ortaklığının giderilmesi için ortaklığın giderilmesi davası yazımızı da inceleyebilirsiniz.
2 Responses