Kıdem tazminatı, işçinin aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışması ve kanunda sayılan fesih hâllerinden birinin gerçekleşmesi durumunda hak kazandığı, her tam çalışma yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanan bir ödemedir. Hesaplama, 1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte kalan 14. maddesine dayanır.
Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Şartları
Kıdem tazminatına hak kazanabilmek için işçinin aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olması gerekir. Bunun yanında fesih, kanunda sayılan hâllerden birine dayanmalıdır: işverenin iş sözleşmesini ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâller (İş K. m.25/II) dışındaki bir nedenle feshetmesi, işçinin haklı nedenle iş sözleşmesini feshetmesi, işçinin askerlik nedeniyle ayrılması, yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla ayrılması, yaş dışındaki sigortalılık süresi ve prim gün sayısını tamamlayarak kendi isteğiyle ayrılması, kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle işten ayrılması ya da işçinin ölümü.
Bu hâllerin dışında işçinin kendi isteğiyle, herhangi bir haklı neden göstermeksizin işten ayrılması durumunda kıdem tazminatı hakkı doğmaz. İşçinin haklı nedenle fesih hakkını kullanabilmesi için, ücretinin ödenmemesi, iş sağlığı ve güvenliği koşullarının sağlanmaması, işverenin işçiye kötü davranması gibi kanunda sayılan somut nedenlerden birinin bulunması gerekir (İş K. m.24).
Hak Kazanma Konusunda Sık Yapılan Hatalar
Kıdem tazminatı talebinde tekrarlanan birkaç yanlış anlama şunlardır:
- Deneme süresinin, bir yıllık kıdem hesabına dahil edilmeyeceğinin sanılması; oysa deneme süresi de kıdem hesabına dahildir.
- İşçinin kendi isteğiyle istifa etmesi hâlinde, herhangi bir gerekçe göstermeden de tazminat alınabileceğinin düşünülmesi; oysa kural olarak sade istifada tazminat hakkı doğmaz.
- Emeklilik için gereken yaş şartının beklenmesi gerektiğinin sanılması; oysa sigortalılık süresi ve prim gün sayısı doldurulduğunda, yaş şartı aranmaksızın bu kapıdan tazminat alınabilir.
- İş yerinin el değiştirmesi hâlinde kıdemin sıfırlandığının düşünülmesi; oysa işyeri devrinde kıdem kesintisiz devam eder.
Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Hesaplamada, işçinin son brüt ücretine, düzenli olarak sağlanan ikramiye, yakacak yardımı, yemek ve yol yardımı gibi para ve para ile ölçülebilen menfaatler eklenerek giydirilmiş brüt ücret bulunur. Her tam çalışma yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret ödenir; bir yıldan artan süreler oranlanarak hesaba katılır.
2026 Yılı Kıdem Tazminatı Tavanı
Hesaba esas alınan bir yıllık kıdem tazminatı tutarı, yani 30 günlük giydirilmiş brüt ücret, kanundaki tavanı aşamaz. 1 Temmuz – 31 Aralık 2026 dönemi için kıdem tazminatı tavanı 73.729,87 TL’dir; bu tutar, yılın ilk yarısında (1 Ocak – 30 Haziran 2026) 64.948,77 TL olarak uygulanmıştır. Tavan tutarı her altı ayda bir memur maaş katsayısındaki artışa paralel olarak güncellenir.
Örnek Hesaplama
Örneğin 6 yıl 4 ay çalışan ve giydirilmiş brüt ücreti 40.000 TL olan bir işçi için hesaplama şöyle yapılır: 6 tam yıl için 6 x 40.000 TL = 240.000 TL, kalan 4 ay için (4/12) x 40.000 TL = 13.333 TL, toplamda 253.333 TL brüt kıdem tazminatı hesaplanır. Giydirilmiş ücret tavanın altında kaldığı için tavan uygulanmaz; ücret tavanı aşsaydı her yıl için tavan tutarı esas alınırdı.
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| 6 tam yıl | 6 x 40.000 TL | 240.000 TL |
| 4 ay (oranlı) | (4/12) x 40.000 TL | 13.333 TL |
| Toplam brüt kıdem tazminatı | – | 253.333 TL |
Düzenli yan ödemeler hesaba katılmadan yapılan ödeme, işçinin eksik tazminat almasına yol açar; bu nedenle bordro ve ödeme kayıtları dikkatle incelenmelidir.
Örnek Bir Uyuşmazlık
Bir işçi, on iki yıl çalıştığı işyerinden emeklilik şartlarını doldurduğu için ayrılmış, işveren de kıdem tazminatını yalnızca çıplak brüt maaş üzerinden hesaplayıp ödemişti. İşçi, aylık düzenli olarak aldığı yol ve yemek yardımının hesaba katılmadığını fark edince, bordrolarını inceleyip bu kalemleri gösteren belgeleri toplamıştı. Arabuluculukta işveren, düzenli ödenen bu yardımların giydirilmiş ücrete dahil edilmesi gerektiğini kabul ederek fark tutarını ödemeyi kabul etmişti. Bu örnek, yalnızca maaş bordrosuna değil, düzenli ödenen yan haklara da dikkat edilmesi gerektiğini gösterir.
Hangi Kesintiler Yapılır?
Kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilir; gelir vergisi kesintisi yapılmaz. Bu durum, tavan tutarına kadar olan ödemeler için geçerlidir. Ödemenin zamanında yapılmaması hâlinde, fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı üzerinden gecikme faizi talep edilebilir.
İhbar Tazminatı ile İlişkisi
Kıdem tazminatı, ihbar tazminatından farklı bir kurumdur. İhbar tazminatı, iş sözleşmesinin bildirim süresine uyulmadan feshedilmesi hâlinde, bildirim süresine karşılık gelen ücretin ödenmesidir ve kıdem süresine göre değişen sürelerle hesaplanır. Kıdem tazminatına hak kazanan bir işçi, fesih usulüne göre ayrıca ihbar tazminatına da hak kazanabilir; bu iki tazminat kalemi birbirinden bağımsız olarak aynı dava veya talep kapsamında istenebilir. İşçinin kendi isteğiyle, haklı bir neden olmaksızın işten ayrılması durumunda ise ne kıdem ne de ihbar tazminatı talep edilebilir.
Birden Fazla İşveren Döneminde Kıdem Nasıl Hesaplanır?
İşçinin aynı işverene bağlı farklı işyerlerinde ya da işyeri devri gibi durumlarda çalışması hâlinde, kıdem süresi kesintisiz olarak hesaba katılır. İşyeri devrinde devralan işveren, devirden önceki kıdem süresinden de sorumludur. Ancak işçinin kendi isteğiyle işten ayrılıp başka bir işverende yeniden çalışmaya başlaması durumunda, önceki işyerindeki kıdem, yeni işveren nezdindeki kıdemle birleştirilmez; her işveren dönemi kendi içinde ayrı değerlendirilir.
Dava Süreci Adım Adım Nasıl İşler?
1. Belgelerin Toplanması
İş sözleşmesi, bordrolar, SGK hizmet dökümü ve fesih bildirimi gibi belgeler bir araya getirilir; giydirilmiş ücretin tespiti bu belgelere dayanır.
2. Arabulucuya Başvuru
Kıdem tazminatı talebiyle dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.
3. Arabuluculuk Görüşmesi
Taraflar arabulucu eşliğinde tutarı ve ödeme şeklini görüşür; anlaşma sağlanırsa süreç tutanakla sonuçlanır.
4. Dava Açılması
Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde alacak davası açılabilir.
5. Karar ve Tahsil
İşveren karara rağmen ödeme yapmazsa, ilamlı icra takibi yoluyla tahsil yoluna gidilebilir.
Dava Süreci ve Zamanaşımı
Kıdem tazminatı alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır; bu süre, tazminatın muaccel olduğu, yani ödenmesi gereken tarihten itibaren işlemeye başlar.
İşveren Kıdem Tazminatını Ödemezse Ne Yapılabilir?
İşveren kıdem tazminatını ödemezse işçi önce arabulucuya, anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesine başvurur. Alacağa ilişkin mahkeme kararı, kesinleşmesi beklenmeden ilamlı icra takibine konu edilebilir.
Kıdem tazminatı ile birlikte, varsa ödenmemiş ücret, fazla mesai, yıllık izin ücreti gibi diğer işçilik alacakları da aynı dava kapsamında talep edilebilir. Bu alacaklarda da zamanaşımı süresi kural olarak beş yıldır.
Dava dosyasının güçlü olması için, çalışma süresi boyunca alınan tüm bordroların, varsa mesai çizelgelerinin ve fesih öncesi yazışmaların saklanması önerilir. İşçinin elinde bu belgeler bulunmasa da SGK ve işyeri kayıtları mahkeme aracılığıyla getirtilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kıdem tazminatı için en az ne kadar çalışmak gerekir?
Aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olmak gerekir.
İstifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Kural olarak hayır; ancak işçinin haklı bir nedenle feshetmesi, askerlik, emeklilik ya da yaş dışındaki sigortalılık ve prim şartlarının tamamlanması veya kadın işçinin evlilik nedeniyle bir yıl içinde ayrılması gibi istisnai hâllerde tazminat hakkı doğar.
Kıdem tazminatından gelir vergisi kesilir mi?
Hayır. Yalnızca damga vergisi kesilir, tavana kadar olan tutar gelir vergisinden istisnadır.
Kıdem tazminatı davası açmadan önce ne yapmak gerekir?
Öncelikle arabulucuya başvurmak dava şartıdır; anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılabilir.
Kıdem tazminatı alacağının zamanaşımı süresi nedir?
Beş yıldır; süre, tazminatın ödenmesi gereken tarihten itibaren işlemeye başlar.
Part-time çalışanlar kıdem tazminatına hak kazanır mı?
Evet. Kısmi süreli çalışan işçi de diğer şartları taşıyorsa kıdem tazminatına hak kazanır; hesaplama işçinin aldığı ücret üzerinden yapılır.
Kıdem tazminatı tavanı neden altı ayda bir değişir?
Tavan tutarı, memur maaş katsayısındaki güncellemeye paralel olarak her altı ayda bir yeniden belirlenir.
Kıdem tazminatı hesaplamanız ve alacağınızın takibi için Adana iş avukatı sayfamıza göz atabilir, sorularınız için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. İşe iade süreci için işe iade davası yazımızı, iş kazası tazminatı için iş kazası tazminatı yazımızı da inceleyebilirsiniz.
2 Responses