Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak, Türk Ceza Kanunu’nda ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir. Ancak kanun, bu suçta ilk aşamada cezalandırmak yerine tedavi ve denetimi öne çıkaran özel bir sistem öngörür: kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve denetimli serbestlik. Bu yazıda kullanma suçunun cezasını, erteleme sürecini, ertelemenin hangi durumlarda bozulacağını ve ticaret suçundan farkını TCK m.191 çerçevesinde anlatıyoruz.
Uyuşturucu Kullanma Suçu Nedir ve Cezası Ne Kadar?
TCK m.191/1’e göre kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Yani yalnızca kullanmak değil, kullanmak amacıyla satın almak, kabul etmek veya bulundurmak da bu suçun kapsamındadır.
Bu fiiller okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi toplu bulunulan bina ve tesislere ya da bunların sınırlarına iki yüz metreden yakın umumi veya umuma açık yerlerde işlenirse verilecek ceza yarı oranında artırılır (TCK m.191/10).
Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi
Kullanma suçundan başlatılan soruşturmada, CMK m.171’deki genel şartlar aranmaksızın şüpheli hakkında beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir (TCK m.191/2). Bu, savcılığın takdirine bırakılmış bir imkân değil, kanunun öngördüğü bir zorunluluktur. Cumhuriyet savcısı şüpheliyi, erteleme süresinde yükümlülüklere uymaması hâlinde ortaya çıkacak sonuçlar konusunda uyarır; erteleme kararı kolluk birimlerine de bildirilir.
Erteleme Süresinde Denetimli Serbestlik
Erteleme süresi boyunca şüpheli hakkında en az bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre denetimli serbestlik müdürlüğünün teklifi üzerine veya savcının kararıyla altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir. Gerek görülürse kişi denetimli serbestlik süresince tedaviye tabi tutulabilir. Savcı, erteleme süresinde madde kullanılıp kullanılmadığını tespit etmek için şüphelinin yılda en az iki kez ilgili kuruma sevkine karar verir (TCK m.191/3).
Erteleme Hangi Durumlarda Bozulur?
Kişinin erteleme süresi içinde;
- kendisine yüklenen yükümlülüklere veya tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi,
- tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması,
- uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması
hâlinde hakkında kamu davası açılır (TCK m.191/4). Erteleme süresinde yeniden kullanma veya bulundurma ayrı bir soruşturma konusu yapılmaz, ertelemenin ihlal nedeni sayılır (m.191/5). Kamu davası açıldıktan sonra suçun tekrar işlendiği iddiasıyla başlatılan soruşturmalarda ise yeniden erteleme kararı verilemez (m.191/6).
Erteleme Süresi Sorunsuz Tamamlanırsa
Şüpheli erteleme süresinde yükümlülüklere aykırı davranmaz ve yasakları ihlal etmezse hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir (TCK m.191/7). Bu durumda dava hiç açılmamış olur.
Kullanma ile Ticaret Arasındaki Fark
Uygulamada en kritik sorulardan biri, ele geçen maddenin kişisel kullanım için mi yoksa ticaret amacıyla mı bulundurulduğudur. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti TCK m.188’de çok daha ağır cezalarla düzenlenmiştir: ruhsatsız imal, ithal veya ihraç yirmi yıldan otuz yıla, ülke içinde satma, başkasına verme, nakletme veya satın alma, kabul etme, bulundurma gibi fiiller ise on yıldan az olmamak üzere hapis cezası gerektirir (TCK m.188/1, 188/3). Bu suç ağır ceza mahkemesinin görevindedir (5235 sayılı Kanun m.12) ve kanunda sayılan, tutuklama nedeninin var sayılabileceği suçlar arasındadır (CMK m.100/3). Ticaret veya kullanmayı kolaylaştırma suçundan açılan davada, kovuşturma sırasında fiilin yalnızca kullanma kapsamında kaldığı anlaşılırsa sanık hakkında TCK m.191 çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilir (TCK m.191/8). Bu nedenle maddenin miktarı, paketlenme biçimi, ele geçirildiği yer ve diğer deliller savunmada ayrıntılı olarak değerlendirilmelidir. Ağır ceza dosyalarının işleyişini Adana ağır ceza avukatı sayfamızda anlattık.
Hükümlüler İçin Tedavi Yükümlülüğü
Kullanma suçundan hükümlü olanların cezası denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infaz edilirken, bu kişiler ayrıca tedavi ve rehabilitasyon programlarına katılma yükümlülüğüne tabi tutulur (5275 sayılı Kanun m.105/A/5). Hapis cezasının ne kadarının infaz kurumunda geçeceğini infaz hesaplama aracımızla ön olarak hesaplayabilirsiniz.
Adana’da Uyuşturucu Kullanma Soruşturmaları
Adana’da bu soruşturmalar Adana Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülür; erteleme süresince denetimli serbestlik yükümlülükleri, kişinin bağlı olduğu denetimli serbestlik müdürlüğü aracılığıyla takip edilir. Kamu davası açılması hâlinde kullanma suçu davaları asliye ceza mahkemesinde görülür. İfade ve gözaltı aşamasındaki haklarınız için gözaltı süresi ve ifade hakları yazımıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Uyuşturucu kullanma cezası ne kadar?
Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden, bulunduran veya kullanan kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır (TCK m.191/1).
İlk kez yakalananlara ceza verilir mi?
Kullanma suçundan başlatılan soruşturmada beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir; bu süre içinde en az bir yıl denetimli serbestlik uygulanır (TCK m.191/2-3).
Erteleme süresinde tekrar kullanırsam ne olur?
Erteleme süresinde tekrar kullanma, satın alma, kabul etme veya bulundurma ya da yükümlülüklere uymamakta ısrar etme hâlinde kamu davası açılır (TCK m.191/4).
Erteleme sorunsuz biterse dava açılır mı?
Hayır. Erteleme süresi yükümlülüklere uygun geçirilirse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir (TCK m.191/7).
Okul yakınında kullanmanın cezası farklı mı?
Evet. Fiil okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi yerlerin sınırına iki yüz metreden yakın umumi veya umuma açık yerlerde işlenirse ceza yarı oranında artırılır (TCK m.191/10).
Kullanma ile ticaret suçu nasıl ayrılır?
Maddenin miktarı, paketlenme biçimi, ele geçirildiği yer ve diğer delillerle değerlendirilir. Ticaret davasında fiilin yalnızca kullanma kapsamında kaldığı anlaşılırsa TCK m.191 çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilir (TCK m.191/8).
Uyuşturucu kullanma veya bulundurma dosyanızın değerlendirilmesi için Adana ceza avukatı sayfamıza göz atabilir, iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.