Telefon Dolandırıcılığı: Kendini Polis, Savcı veya Banka Görevlisi Tanıtanlar

Telefon dolandırıcılığı, arayan kişinin kendini polis, savcı, jandarma ya da banka görevlisi olarak tanıtıp karşısındakini para aktarmaya, kart veya şifre bilgilerini paylaşmaya ya da birikimini birine teslim etmeye ikna etmesiyle gerçekleşen bir dolandırıcılık biçimidir. Bu yazıda bu fiillerin Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) hangi suçu oluşturduğunu, nitelikli dolandırıcılığın ilgili bentlerini ve mağdurun ne yapması gerektiğini anlatıyoruz.

Telefon Dolandırıcılığı Nasıl Gerçekleşir?

Senaryolar değişse de yapı benzerdir. Arayan kişi kendini bir soruşturmayı yürüten polis memuru veya Cumhuriyet savcısı olarak tanıtır; adınızın bir suç örgütüne karıştığını, hesabınızın tehlikede olduğunu ya da paranızın “güvenceye alınması” gerektiğini söyler. Bazen banka çalışanı olduğunu belirtip kartınızda şüpheli işlem bulunduğunu, onay için size gelen kodu okumanızı ister. Ortak nokta; acele ettirme, kimseye haber vermemenizi isteme ve paranın başka bir hesaba aktarılması ya da elden teslim edilmesi talebidir.

Bir soruşturma gerekçesiyle telefonda sizden para aktarmanızı, altın veya döviz teslim etmenizi ya da bankadan gelen onay kodunu paylaşmanızı isteyen bir arama, kim olduğunu söylerse söylesin şüpheyle karşılanmalıdır. Görüşmeyi sonlandırıp ilgili kurumun resmî numarasını kendiniz arayarak doğrulama yapmak en güvenli yoldur.

Hangi Suç Oluşur? TCK m.157 ve m.158

Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına yarar sağlayan kişi dolandırıcılık suçunu işler; bu suçun cezası bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır (TCK m.157/1). Telefon dolandırıcılığında ise fiil çoğu zaman TCK m.158’de sayılan nitelikli hâllerden birine girer ve üç yıldan on yıla kadar hapis ile beş bin güne kadar adli para cezası öngörülür (TCK m.158/1).

Kendini Polis, Savcı veya Banka Görevlisi Olarak Tanıtmak: TCK m.158/1-l

Dolandırıcılığın, kişinin kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi suretiyle işlenmesi nitelikli dolandırıcılıktır (TCK m.158/1-l). Kamusal faaliyetin yürütülmesine katılan kişiler kamu görevlisi sayıldığından (TCK m.6/1-c), kendini polis veya savcı olarak tanıtan kişinin fiili bu bent kapsamında değerlendirilir. Bu bentte hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz (TCK m.158/1, son cümle).

Kurumların ve Bilişim Sistemlerinin Araç Olarak Kullanılması: TCK m.158/1-d ve 1-f

Dolandırıcılığın kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesi de nitelikli hâldir (TCK m.158/1-d). Sahte bir resmî yazı, kurum adıyla gönderilen mesaj ya da bir kurumun adı kullanılarak kurgulanan senaryo bu bent kapsamında değerlendirilebilir.

Para aktarımının banka hesabı, mobil bankacılık veya internet üzerinden yapılması hâlinde ise bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenen nitelikli dolandırıcılık gündeme gelir (TCK m.158/1-f). Bu bentte de hapis cezasının alt sınırı dört yıldır (m.158/1, son cümle). Somut olayda hangi bendin uygulanacağı, fiilin nasıl işlendiğine göre belirlenir; birden fazla bent aynı olayda tartışılabilir.

Birden Fazla Kişi, Örgüt ve Hesap Verme

Bu suçların üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında; suç işlemek için kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde bir kat artırılır (TCK m.158/3). Suça iştirakin, kendisine veya başkasına ait banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri başkasına vermekle sınırlı olması hâlinde ise ceza yarı oranında indirilir (TCK m.158/4). Yani “hesabını kiraya veren” kişi de bu suça iştirak nedeniyle sorumlu tutulabilir; kanun yalnızca cezada indirim öngörür.

Telefon Dolandırıcılığı Mağduru Ne Yapmalı?

1. Bankanızı hemen arayın. Kartı ve internet bankacılığını kapattırın, yapılan transferleri bildirin.
2. Delilleri saklayın. Arayan numara, arama saatleri, mesajlar, dekontlar ve paranın gönderildiği hesap bilgileri dosyanın temelini oluşturur. Telefonunuzdaki kayıtları silmeyin.
3. Şikâyette bulunun. Suça ilişkin şikâyet Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına, yazılı ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir (CMK m.158/1, 158/5). Adana’da bu başvurular Adana Cumhuriyet Başsavcılığına veya karakola yapılabilir.
4. Haklarınızı kullanın. Mağdur, soruşturma evresinde delillerin toplanmasını isteme ve kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz hakkına; kovuşturma evresinde kamu davasına katılma hakkına sahiptir (CMK m.234/1).

Mağdurun şikâyetten sonraki hakları, katılma ve zarar giderimi konusunu TCK 158 nitelikli dolandırıcılık mağdurları yazımızda ayrıca anlattık.

Görevli Mahkeme

Mahkemenin görevi, ağırlaştırıcı veya hafifletici nedenler gözetilmeksizin kanundaki cezanın üst sınırına göre belirlenir (5235 sayılı Kanun m.14). Nitelikli dolandırıcılıkta üst sınır on yıl olduğundan ve ağır ceza mahkemesinin görevi on yıldan fazla hapis gerektiren suçlarla ilgili olduğundan, bu davalar asliye ceza mahkemesinde görülür (5235 sayılı Kanun m.11, m.12).

Sıkça Sorulan Sorular

Telefon dolandırıcılığının cezası nedir?

Fiil kendini kamu görevlisi veya banka çalışanı olarak tanıtma ya da bilişim sistemleri, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması yoluyla işlenmişse nitelikli dolandırıcılık oluşur. Ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır; bu bentlerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldır (TCK m.158/1-f, 158/1-l).

Kendini polis veya savcı olarak tanıtan dolandırıcı hangi bentten yargılanır?

Kişinin kendisini kamu görevlisi olarak tanıtması suretiyle işlenen dolandırıcılık TCK m.158/1-l kapsamındadır. Kamu kurumlarının araç olarak kullanılması (d) ve bilişim sistemleri ile bankaların araç olarak kullanılması (f) bentleri de olayın özelliğine göre tartışılabilir.

Telefon dolandırıcılığı için şikâyet nereye yapılır?

Şikâyet Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir; yazılı olarak ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılması mümkündür (CMK m.158/1, 158/5).

Hesabımı başkasına kullandırdım, sorumlu olur muyum?

Suça iştirakin, kendisine veya başkasına ait kart gibi ödeme araçlarını ya da hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri başkasına vermekle sınırlı olması hâlinde ceza yarı oranında indirilir (TCK m.158/4). Hüküm indirim öngörür; sorumluluğu kaldırmaz.

Dolandırıcı parayı iade ederse ne olur?

Fail pişmanlık göstererek mağdurun zararını kovuşturma başlamadan önce tamamen giderirse cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilmeden önce giderirse yarısına kadarı indirilir. Kısmi iadede mağdurun rızası aranır (TCK m.168).

Telefon dolandırıcılığına ilişkin şikâyet, katılma veya savunma konusunda değerlendirme için Adana dolandırıcılık avukatı ve Adana bilişim suçları avukatı sayfalarımıza göz atabilir, iletişim sayfamızdan Seyhan’daki büromuza ulaşabilirsiniz.